top of page

Hoe kan je je kleuter of peuter leren omgaan met stress?


Peuters kunnen net als volwassenen stress ervaren. Als ouder is het belangrijk om te weten hoe je je peuter kunt helpen omgaan met stress en wat er in het lichaam van je kind gebeurt. In dit artikel bespreek ik de werking van de HPA-as en het zenuwstelsel bij peuters. Als je vorige blogposts las, dan is deze info herhaling en kun je meteen doorscrollen naar de tips voor ouders om hun kind te ondersteunen.


De HPA-as (stressgevolgen op lange termijn) en het zenuwstelsel (onmiddellijke reacties bij stress) bij peuters

Wanneer een peuter stress ervaart, reageert het lichaam door de zogenaamde HPA-as (hypothalamus-hypofyse-bijnier-as) te activeren. Deze as speelt een cruciale rol in de stressrespons en bestaat uit drie organen: de hypothalamus, de hypofyse en de bijnieren.


De hypothalamus, gelegen in de hersenen, stuurt signalen naar de hypofyse om het hormoon ACTH (adrenocorticotroop hormoon) vrij te geven. Dit hormoon reist vervolgens naar de bijnieren, die cortisol, het belangrijkste stresshormoon, produceren. Cortisol zorgt voor een verhoogde hartslag, bloeddruk en suikerspiegel om het lichaam voor te bereiden op actie.


Het autonome zenuwstelsel, dat bestaat uit het sympathische en parasympathische zenuwstelsel, speelt ook een rol bij de stressrespons. Het sympathische zenuwstelsel activeert de vecht- of vluchtreactie, terwijl het parasympathische zenuwstelsel helpt het lichaam te kalmeren en tot rust te brengen.




Tips voor ouders om hun peuters te helpen omgaan met stress:


1. Stel een veilige en voorspelbare omgeving op: Peuters gedijen op routine en voorspelbaarheid. Door een stabiele thuisomgeving te creëren, verlaag je de kans op stress bij je kind.


Bij deze tip is het belangrijk om een veilige en voorspelbare omgeving voor je peuter te creëren. Hier zijn enkele voorbeelden en tips om dit te bereiken:

  • Stel een dagelijkse routine op: Maak een schema met vaste tijden voor maaltijden, dutjes, speeltijd en bedtijd. Dit helpt je peuter te weten wat ze kunnen verwachten en geeft hen een gevoel van veiligheid.

  • Creëer een rustige en georganiseerde leefruimte: Zorg ervoor dat je huis netjes en georganiseerd is. Dit helpt je peuter om zich meer op hun gemak te voelen en vermindert de kans op stress.

  • Biedt emotionele veiligheid: Wees beschikbaar en responsief voor je peuter wanneer ze je nodig hebben. Luister naar hun zorgen en geef troost en geruststelling.

  • Moedig zelfstandigheid aan: Bied je peuter de kans om zelf dingen te proberen en te ontdekken binnen de veilige grenzen die je hebt gesteld. Dit bevordert hun zelfvertrouwen en helpt hen om te leren omgaan met uitdagingen.

  • Hou vast aan routines tijdens veranderingen: Als er grote veranderingen in het leven van je peuter zijn, zoals een verhuizing of de geboorte van een broertje of zusje, probeer dan zo veel mogelijk vast te houden aan hun dagelijkse routine om het gevoel van veiligheid te behouden.

  • Communiceer duidelijk en eenvoudig: Gebruik eenvoudige en duidelijke taal om met je peuter te communiceren. Dit helpt hen om beter te begrijpen wat er van hen wordt verwacht en vermindert onzekerheid.


2. Leer je peuter gevoelens te uiten: Help je kind om emoties te herkennen en benoemen. Dit kan hen helpen om zich bewust te worden van stress en ermee om te gaan.

Bij tip 2 gaat het erom je peuter te helpen emoties te herkennen en te uiten. Hier zijn enkele praktische tips en ideeën om dit te bereiken:

  • Benoem emoties: Gebruik eenvoudige woorden om emoties te benoemen, zoals blij, verdrietig, boos, of bang. Leg uit wat deze emoties betekenen en geef voorbeelden van situaties waarin je peuter deze emoties kan ervaren.

  • Toon empathie: Luister aandachtig naar de gevoelens van je peuter en toon begrip. Laat je kind weten dat het normaal is om verschillende emoties te ervaren en dat je er bent om te helpen.

  • Gebruik kinderboeken en verhalen: Lees samen boeken of vertel verhalen waarin personages verschillende emoties doormaken. Bespreek hoe de personages zich voelen en waarom ze zich zo voelen.

  • Speel rollenspellen: Doe samen rollenspellen waarbij je verschillende emoties nabootst. Dit stelt je peuter in staat om te oefenen met het herkennen en uiten van hun gevoelens op een speelse manier.

  • Help je peuter om oplossingen te vinden: Als je kind zich bijvoorbeeld gefrustreerd voelt, help hen dan om te bedenken wat ze kunnen doen om zich beter te voelen. Dit leert je peuter probleemoplossende vaardigheden en kan hun stressniveau verlagen.

  • Geef het goede voorbeeld: Laat je eigen emoties op een gezonde manier zien en benoem ze. Dit leert je peuter dat het normaal is om emoties te uiten en helpt hen om dit zelf ook te doen.

3. Oefen ontspanningstechnieken: Leer je peuter ademhalingsoefeningen of andere ontspanningstechnieken zoals kinderyoga, om hen te helpen hun stressniveau te verlagen.

Bij tip 3 is het doel om je peuter ontspanningstechnieken te leren om hun stressniveau te verlagen. Hier zijn enkele tips en ideeën om dit te realiseren:

  • Diepe ademhaling: Leer je peuter om diep in te ademen door hun buik in plaats van hun borst. Laat ze hun hand op hun buik leggen en voelen hoe het op en neer gaat bij het inademen en uitademen. Maak er een spelletje van, zoals het inbeelden van het opblazen van een ballon.

  • Progressieve spierontspanning: Laat je peuter verschillende spiergroepen aanspannen en vervolgens ontspannen. Begin bijvoorbeeld met de handen, dan de armen, schouders, gezicht, buik, benen en voeten.

  • Kinderyoga: Zoek naar kinderyogalessen bij jou in de buurt of online. Kinderyoga is een speelse manier om ontspanningstechnieken en lichaamsbewustzijn te leren. www.ohmama.be is daarbij een absolute aanrader in Strombeek-Bever.

  • Visualisatie: Leer je peuter om zich een rustige en veilige plek voor te stellen, zoals een strand, bos of hun favoriete speelplaats. Laat ze zich focussen op de details en de zintuiglijke ervaringen die bij die plek horen.

  • Rustige muziek of natuurgeluiden: Speel rustgevende muziek of natuurgeluiden af om je peuter te helpen ontspannen. Dit kan vooral nuttig zijn tijdens rustmomenten of voor het slapengaan.

  • Knuffelen en aanraking: Geef je peuter regelmatig knuffels en liefdevolle aanrakingen. Dit stimuleert de productie van oxytocine, een hormoon dat helpt bij het verminderen van stress en het bevorderen van ontspanning.

  • Mindfulness-oefeningen: Moedig je peuter aan om zich bewust te zijn van hun omgeving en hun lichaam. Dit kan zo simpel zijn als het samen luisteren naar de geluiden om je heen of het voelen van verschillende texturen.

4. Geef voldoende rust en slaap: Zorg ervoor dat je peuter voldoende slaapt en tijd heeft om te ontspannen en te rusten gedurende de dag.

Bij tip 4 gaat het erom ervoor te zorgen dat je peuter voldoende rust en slaap krijgt. Hier zijn enkele tips en ideeën om dit te bevorderen:

  • Creëer een consistent slaapritueel: Maak een avondroutine met rustige, voorspelbare activiteiten zoals een warm bad, voorlezen en knuffelen om je peuter voor te bereiden op bedtijd.

  • Zorg voor een comfortabele slaapomgeving: Houd de slaapkamer van je peuter donker, rustig en op een aangename temperatuur om een optimale slaapomgeving te creëren.

  • Hanteer vaste bedtijden en wektijden: Stel vaste tijden in voor wanneer je peuter naar bed gaat en wakker wordt, ook in het weekend. Dit helpt bij het reguleren van hun biologische klok en het behouden van een gezond slaappatroon.

  • Beperk schermtijd voor het slapengaan: Vermijd het gebruik van elektronische apparaten minstens een uur voor bedtijd, omdat het blauwe licht van schermen de aanmaak van het slaaphormoon melatonine kan onderdrukken.

  • Plan rustmomenten gedurende de dag: Zorg voor voldoende tijd gedurende de dag waarin je peuter kan ontspannen en tot rust kan komen, bijvoorbeeld door middel van dutjes of rustige activiteiten.

  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging: Zorg ervoor dat je peuter overdag genoeg lichaamsbeweging krijgt, bijvoorbeeld door buitenspelen of fysieke activiteiten. Dit helpt bij het bevorderen van een goede nachtrust.

  • Leer je peuter zelf in slaap te vallen: Moedig je kind aan om zelf in slaap te vallen en zichzelf te troosten als ze wakker worden in de nacht. Dit helpt hen om op de lange termijn beter te slapen.

5. Wees een rolmodel: Als ouder kun je het beste voorbeeld geven door zelf goed met stress om te gaan en gezonde copingstrategieën te gebruiken.

Bij tip 5 gaat het erom dat je als ouder een rolmodel bent door zelf goed met stress om te gaan en gezonde copingstrategieën te gebruiken. Hier zijn enkele tips en ideeën om dit te bereiken:

  • Beheers je eigen stress: Neem de tijd om je eigen stressniveau te evalueren en zoek manieren om het te verminderen. Dit kan meditatie, lichaamsbeweging, hobby's of praten met een vriend of therapeut zijn.

  • Gebruik positieve communicatie: Als je gestrest bent, let dan op hoe je communiceert met je peuter en anderen in hun omgeving. Probeer kalm en positief te blijven, zodat je peuter ziet hoe je op een constructieve manier met stress omgaat.

  • Laat gezonde emotieregulatie zien: Toon je eigen emoties op een gezonde manier en benoem hoe je je voelt. Dit leert je peuter dat het normaal en belangrijk is om emoties te uiten en helpt hen om dit zelf ook te doen.

  • Maak tijd voor zelfzorg: Zorg goed voor jezelf door voldoende slaap, gezonde voeding en regelmatige lichaamsbeweging te krijgen. Laat je peuter zien dat zelfzorg belangrijk is voor het omgaan met stress.

  • Los problemen op een oplossingsgerichte manier op: Als je voor uitdagingen of conflicten staat, benader deze dan op een oplossingsgerichte en kalme manier. Dit laat je peuter zien hoe je op een positieve manier met moeilijke situaties omgaat.

  • Betrek je peuter bij ontspanningstechnieken: Oefen samen met je peuter ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen, yoga of meditatie. Dit helpt hen te leren hoe ze hun eigen stress kunnen verminderen en bevordert een gezamenlijke stressvermindering.

  • Wees geduldig en veerkrachtig: Laat zien dat het normaal is om fouten te maken en dat je kunt leren en groeien van uitdagingen. Dit bevordert veerkracht en geeft je peuter het vertrouwen om met stressvolle situaties om te gaan.


Het is belangrijk om te begrijpen hoe stress het lichaam van je peuter beïnvloedt en wat je als ouder kunt doen om hen te ondersteunen. Door aandacht te besteden aan de HPA-as en het zenuwstelsel, kun je de stressreactie van je kind beter begrijpen en hen helpen om gezonde copingstrategieën aan te leren.

28 weergaven

Recente blogposts

Alles weergeven

De wetenschap achter geluk

In onze onophoudelijke zoektocht naar geluk stuiten we vaak op de vraag: "Wat maakt ons echt gelukkig?" Geluk is een complexe en veelzijdige staat van zijn, die diep geworteld is in onze psychologisch

Commentaires


bottom of page